English
Deutsch

Legenda kluniacka

Skąd zostali sprowadzeni pierwsi mnisi ?

Założone w 909/910 r. opactwo w Cluny odegrało niemałą rolę zarówno w dziejach życia monastycznego, ale również w kształtowaniu kultury Europy. Klasztorny kościół stał się wzorcem wyznaczającym styl budowy innych świątyń. Opaci Cluny byli doradcami papieży i cesarzy, książąt i biskupów. Możni, którzy ofiarowywali opactwu swe hojne nadania, wierzyli, że dzięki temu dostąpią opieki patrona opactwa św. Piotra Apostoła, stając się jego domownikami, zaś dzięki modlitwie mnichów dostąpią zbawienia.


Wiele wspólnot benedyktyńskich odwoływało się do Cluny, czerpiąc stamtąd bądź zwyczaje i praktyki liturgiczne, bądź wywodząc swe początki z burgundzkiego opactwa. Jedną z takich wspólnot był Tyniec. Utrwalona od XIII w. legenda, którą przekazuje też Długosz, wiązała przybycie do Tyńca pierwszych mnichów właśnie z Cluny. Tam bowiem miał zostać mnichem młody książę Kazimierz, za dyspensą papieską opuścił klasztor, a objąwszy tron w Polsce, sprowadził ze „swego" opactwa za zgodą św. Odylona, pierwszych 12 mnichów, dla których ufundował na tynieckiej skale klasztor w 1044 r. Do tej legendy żywo nawiązywano od początku XVII w., sprowadzając z Cluny odpis tamtejszych zwyczajników, w stallach umieszczając obraz klunicakiego opata św. Piotra Czcigodnego, a w formule zakonnych ślubów dodawano zwrot sub congregatione Cluniacensi (na kongregację Cluny). Zostawiając legendę z jej własnym życiem, trzeba dodać, że istotnie w pierwszym wieku istnienia Tyńca, pojawia się historyczny „łącznik" z Cluny - wszak to kardynał Idzi z Tuskulum, legat papieski, mnich w Cluny, stąd określany jako „kluniacki" kardynał, wystawił najstarszy zachowany dokument Tyńca i zapewne to on poświęcił pierwszy kościół klasztorny.